Het dorp Brakel was oorspronkelijk een esdorp met verspreide bebouwing rond een groot aantal brinken. Het lag slechts voor een klein deel op een smalle stroomrug van de Waal, waardoor het noodzakelijk was de boerderijen op zogeheten huisterpen te bouwen. De kerk, kasteel Brakel en Het Spijker zijn gelegen op zulke terpen. In de loop van de tijd concentreerde het dorp zich langs de rond 1300 aangelegde Waaldijk. Van kasteel Brakel zijn behalve de bovengrondse restanten ook nog de funderingen van de oude woontoren of donjon en een waterput aanwezig. Hier stond in het midden van de 13de eeuw een burcht, die in handen was van Eustachius, ridder van Brakel.

Geschiedenis
Oorlogsgeweld heeft Brakel veelvuldig geteisterd, nadat het in 1321 al door blikseminslag was getroffen. De burcht werd in 1407 verwoest door troepen van graaf Willem VI van Holland. In 1574 volgden plunderende Spaanse troepen.
Bijna honderd jaar later, in het rampjaar 1672, werd het kasteel door Franse troepen opgeblazen en bleef van de hoofdzakelijk 15de-eeuwse waterburcht slechts een van de vier zijden over. In oorsprong was het kasteel een vierkant, ommuurd complex. Aan de ingangszijde had het naast de ingangspartij een zware vierkante toren en aan de tegenoverliggende zijde een rechthoekig woongebouw en twee ronde hoektorens. De ruine bestaat uit de restanten van de twee ronde hoektorens en de tussenliggende muur die de buitenmuur heeft gevormd van het woongebouw.

Via een erfenis kwam Brakel in 1809 in handen van Wilhelmus van Dam van Brakel. Hij behield de restanten van het middeleeuwse kasteel omdat ze een nieuwe rol kregen in het park dat hij in 1811-1823 liet aanleggen. Ook restanten van de voorburcht werden in het park opgenomen: enig laatmiddeleeuws muurwerk en een houten poort (die waarschijnlijk uit de 19de eeuw stamt). Het opnemen van een bestaande ruine als romantisch accent in een park in landschapsstijl kwam in de 19de eeuw vaker voor. Brakel is daar in Gelderland echter het enige bewaard gebleven voorbeeld van. Bij de aanleg van het park werden de nostalgische en schilderachtige kwaliteiten van de ruine aangezet. De zuidwestelijke toren werd gedeeltelijk hersteld en er werd een muur opgetrokken, waarin verschillende ter plaatse gevonden en van elders afkomstige oudheden werden ingemetseld, zoals grafzerken en gedenkstenen. De toenmalige eigenaar Wilhelmus van Dam van Brakel verzamelde oudheden en stichtte omstreeks 1820 een museum in de middeleeuwse korenspieker Het Spijker, van oorsprong een poortgebouw en voorraadschuur. Dat hij een romantische geest was blijkt ook uit een uitvoerig gedicht dat hij aan de kasteelruine wijdde. In 1972 werd Brakel verworven van de familie Van Dam van Brakel. Uitgezonderd waren het huis Brakel en Het Spijker aan de noordzijde. Het huis is gekocht en gerestaureerd door de gemeente Brakel en is in gebruik als dorpshuis en conferentieoord.

De eerste gedetailleerde kaart van de omgeving van het kasteel dateert uit 1809 en is gemaakt door landmeter Johannes Noordhoek. Daarop is te zien dat direct ten noorden van de omgrachte ruine een 'Hoog Bosch' met een padenkruis lag. Ten noorden daar weer van lag het 'Laag Bosch' met slingerpaden. Op de oude voorburcht lag een rechthoekige moestuin en het huis zelf werd omgeven door moestuinen, boomgaarden en weiden. Van het huis liep een essenlaan naar de molen aan de dijk en een iepenlaan naar de kerk. Delen van deze aanleg zijn nog herkenbaar. In 1810 werd door Hendrik van Lunteren een plan gemaakt voor een park in landschapsstijl rondom huis Brakel, waarin de ruine was opgenomen. Dit plan is nooit uitgevoerd, maar waarschijnlijk heeft de toenmalige eigenaar, Wilhelmus van Dam van Brakel, zich er door laten inspireren bij de aanleg van het park in landschapsstijl waarin de ruine de belangrijkste blikvanger is. Direct rondom het huis liggen parkbossen met slingerpaden. Daar omheen ligt een schil met min of meer rechthoekige weilanden en boomgaarden. Rond de weilanden loopt een pad, dat verlandschappelijkt is door het licht te laten slingeren tussen hakhoutstoven door. In 1978 werd in het kader van een ruilverkaveling een nieuw parkdeel ten zuiden van het oude aangelegd. Het werd aangelegd in een stijl die in die periode zeer gebruikelijk was voor recreatieprojecten en gemeentelijke beplantingen. De stijl wordt gekenmerkt door dichte inheemse bosbeplantingen en open graslanden met golvende randen als lig- en speelweide met daarin boomgroepen en slingerende paden.

In het gebied is een (rode) wandelroute uitgezet van 3 km door loofbos, langs slingerende paden en lanen, weiden, boomgaarden, de ruine, de Oude Moestuin en het nieuwe parkgedeelte.

Tearoom Rose Garden biedt u een high tea op een afgesproken plaats en tijd. Met een high  tea combineert u al het goede dat het leven te bieden heeft:
heerlijk eten, verfrissende dranken, een prachtige omgeving en een informele sfeer.